Mijn oma was gek op mode. Die voorliefde voor mode is voor mij altijd iets Indisch geweest. Uiteraard was mode belangrijk in een kolonie als Indië. Het drukte status uit, maar ook hoe je je verhield tot het Inlandse, het Indische en het Hollandse. Mode was (en is) dus bij uitstek een ‘identity marker’: een manier om je identiteit mee uit te drukken. Maar voor mijn oma – en ik denk voor meer Indische vrouwen – betekende het nog iets anders. Het was ook een manier om je creativiteit kwijt te kunnen en je (Indische) eigenheid tot uitdrukking te brengen. En die betekenis heeft mode zeker ook voor mij. Ik hou ervan te experimenteren met kleuren, stijlen en combinaties, en kleding te vinden die bij me past, omdat het uitdrukt wie ik ben. Op foto’s van ‘froeher‘ ziet mijn oma er altijd even prachtig en goed gekleed uit en elke keer weer is het een lust om naar haar te kijken. Mijn oma is mijn Indische mode muze!

In het Indië van de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw waren er nog niet veel pret-à-porter winkels – een fenomeen dat overigens ook in Europa nog maar net een opmars maakte – en kleding op maat laten maken of per postorder over laten komen kon niet iedereen zich veroorloven, en dus waren vrouwen vaak op zichzelf aangewezen om hun eigen kleding te maken.

Dat gold ook voor mijn oma. Omdat mijn opa niet veel verdiende, kroop mijn oma zelf achter de naaimachine. En misschien is dat ook wel een zegen geweest, want mijn oma kon goed naaien en hield er ook van. Toen er na de oorlog wat meer geld was en mijn oma het zich kon veroorloven om een djait (naaister) langs te laten komen, zaten ze volgens mijn vader vaak uren samen bijeen en ontwierpen ze hun eigen modellen en patronen. Inspiratie haalde mijn oma uit Europese, maar vooral ook Amerikaanse modebladen en glossy’s. Mijn vader noemt ook toko Aurora in Soerabaja (in de volksmond toko Zon genoemd), die een kleine afdeling met kleding had naar de laatste Amerikaanse mode.

Aan Hollandse mode schijnt mijn oma een broertje dood te hebben gehad. Veel te saai en veel te braaf. Het moet voor haar een enorme motivator zijn geweest om na de migratie/vlucht naar Nederland weer achter te naaimachine te kruipen. Voor haar geen jurken van  C&A of P&C! Haar kleding maakte ze liever zelf. Wanneer ik bij haar op bezoek kwam, trof ik mijn oma vaak achter de naaimachine aan. En hoe fijn was het als kind om bij oma gewoon je bestelling te doen voor een jurkje dat je zelf had bedacht. En hoe zij dat dan vertaalde naar een zelfbedacht patroon, om het jurkje vervolgens in een mum van tijd gereed te hebben – in altijd weer een geweldig mooie stof, op de kop getikt op de plaatselijke stoffenmarkt.

Ik vind het jammer dat mijn generatie haar traditie niet heeft voortgezet. Al is mijn vader later ook gaan naaien, en herinner ik mij zelfs dat ik rond mijn twintigste een blauwe maandag met mijn zus op een naaicursus heb gezeten, geen van ons heeft doorgezet. Hoe jammer dat eigenlijk is, besefte ik me pas toen mijn oma overleed en ik uit haar spullen iets mocht uitzoeken als aandenken aan haar. Ik zag haar naaidoos en dacht: die wil ik hebben! Hoewel het geen enkele materiële waarde heeft, is het voor mij een kostbaar bezit, omdat het uitdrukt wie mijn oma was: creatief, inventief en modebewust. En nog steeds maak ik geregeld gebruik van de klosjes en de knopen die ze erin bewaard heeft. Gewoon, om even aan haar terug te denken en haar creatieve energie te voelen.

Ga naar Antara Nusa Campagne

mm

Yvette (1966) werd op Aruba geboren uit een Indische vader en een Nederlandse moeder en woont sinds haar vierde in Nederland. Als schrijver, onderzoeker en docent houdt ze zich al 20 jaar bezig met het verzamelen van levensverhalen van migrantenouderen, waaronder die van Indische Nederlanders. Delen is helen. Dat is de drijfveer waarmee ze levensverhalen zichtbaar maakt in boeken, websites en tentoonstellingen. Wanneer we mensen uitnodigen hun levensverhaal te delen, dan ontstaat er ruimte voor heling en verzoening, vertellers alsnog erkenning vinden voor ervaringen die al te lang genegeerd zijn.
In het verleden werkte Yvette onder andere bij Imagine Identity and Culture in Amsterdam Zuidoost en bij het Indisch Huis in Den Haag. Momenteel werkt zij vanuit haar eigen stichting Zieraad (.https://zieraad.wordpress.com/) aan diverse projecten die te maken hebben met het dekoloniseren van geschiedenis. Zo heeft Zieraad samen met Dana Saxon het lesprogramma Ancestors unKnown Nederland ontwikkeld, dat leerlingen aanmoedigt om op zoek te gaan naar hun voorouders en familiegeschiedenis. Op deze manier krijgen kinderen toegang tot onderbelichte geschiedenissen en hebben ze een belangrijke tool in handen om hun identiteit op een positieve manier te versterken.

Facebook Comments

Tagged with: , , , , ,