Klik voor vergroting

De oudste familiefoto die wij, bij mijn weten, in ons familiebezit hebben is dit prachtige familieportret. Het origineel is niet in mijn bezit, maar gelukkig heeft mijn vader zijn levensverhaal opgetekend in een levensboek en zo kan ik er af en toe naar kijken.

Op deze foto zien we leden van de familie Franken, de familie van mijn oma’s kant.
Het is in vele opzichten een intrigerende foto, waar we ons al vaak met de familie over gebogen hebben en waarlangs vele verhalen loskomen.

In de foto is al duidelijk terug te zien hoe gelijkenissen binnen onze familie vaak een generatie of meer overslaan. Zo lijkt het meisje vooraan in matrozenjurk precies op mijn zus toen ze klein was en herken ik in de jongen naast de grammofoon – als statussymbool opzichtig in het midden van de foto geplaatst – mijn oudste neef. Bovendien vindt ik er voorouders op terug die ik onlangs bij naam heb leren kennen via de stamboom die mijn tante aan het uitzoeken is.

De hand van mijn overgrootvader

Helemaal rechts zien we mijn overgrootvader: Anthonie Marius Franken (1882 – 1930): een stevig gebouwde man in batik broek. Hij heeft zijn zijn been nonchalant over de leuning van de stoel geslagen waarop mijn overgrootmoeder : Pauline Henriette Franken (geboren als Van Zuylen) heeft plaatsgenomen. Wanneer zij geboren is, heeft mijn tante (nog) niet kunnen achterhalen, maar we weten wel dat zij in 1939 overleden is. Mijn oma heeft haar ouders dus jong verloren.
Paulina, met een prachtige zwarte vlecht en gekleed in sarong en kabaja, houdt een baby op schoot. Dat moet Anna Helena Franken zijn – mij bekend als tante An. Zij werd in 1903 geboren, wat moet betekenen dat de foto omstreeks 1904 gemaakt is. Wellicht dat mijn overgrootmoeder al zwanger was van Emiel Franken (roepnaam Baas) toen deze foto gemaakt werd. Hij kwam in 1905 ter wereld en zou in 1928, slechts 23 jaar oud, komen te overlijden. Mijn eigen oma, Anthonia Cornelia Franken (die ik ken als oma Tony) was een nakomertje. Zij zou pas in 1912 geboren worden en staat niet op de foto.

Wie we wel op deze foto zien – en dat vind ik heel bijzonder – is mijn betovergrootmoeder, de moeder van Anthonie Franken. We zien haar geheel links, zittend op een stoel met achter zich haar zoon Emiel. Volgens de stamboom van mijn tante heette zij voluit Anna Louise Flora MacDonald (1853 – 1921). Zij was het kind van een veroordeelde Schotse crimineel die naar Java verbannen werd om daar in alle anonimiteit een nieuw bestaan op de bouwen, zo gaat het verhaal binnen de familie.

Een Anak Mas

En dan zien we vooraan een anak mas (‘gouden kind) zitten: een Javaans kind dat waarschijnlijk is aangenomen door mijn overgrootvader, maar waarover ik mijn oma nooit gehoord heb. En wie goed kijkt, ziet helemaal achterin een tweede anak mas staan, ingeklemd – verscholen haast – tussen de grote mensen. Dat zij op de foto staan zou kunnen betekenen dat mijn overgrootvader niemand wilden buitensluiten en geen onderscheid maakte in kleur of afkomst. Net zoals het een teken van zijn respect voor mijn overgrootmoeder (dochter van een Inlandse njai en een Hollandse man) zou kunnen zijn dat hij haar liet plaatsnemen op de stoel. Het zou hem, zelf kind van een njai, sieren.

Intrigerend blijft het dan wel dat mijn oma weinig over haar moeder sprak en nog minder over diens volbloed Indonesische moeder. Al zou die Indonesische moeder haar tijdens de Japanse bezetting wel buiten het kamp houden. Ook over de anak mas heb ik haar niet horen vertellen – of luisterde ik als kind wellicht niet aandachtig genoeg?

Genoeg stof voor nader onderzoek naar de Indonesische kant van mijn oma’s familie. Wordt vervolgd!
#antaranusa #gedeeldegechiedenis #verborgenverleden #decolonizeduchhistory
Ga naar Antara Nusa Campagne

Facebook Comments

Tagged with: , , , , ,