Attributen bij mijn verhalensalon

In het Antara Nusa vertelproject vormt het boek met levensverhalen van tien van de vaste bezoekers van de soosmiddagen van Nusantara Amsterdam het vertrekpunt van een veel grotere zoektocht naar verhalen en foto’s onder ouderen uit Indië/Indonesië. Het is onze droom om met het boek in de hand, en wellicht ook met nog deze dagelijkse blogs erbij, het land in te trekken met onze Reizende Verhalensalon en bij Indische/Indonesische kumpulans, senioren woongroepen, verenigingen en verzorgingstehuizen nog meer verhalen en foto’s vast te leggen.

Nu de eerste generatie zo’n beetje overleden is en de zogenaamde anderhalf generatie (zij die als kind naar Nederland kwamen) ook al op leeftijd is, wordt het steeds belangrijker om verhalen en herinneringen vast te leggen – nu het nog kan. Want verhalen zijn het enige wat ons nog verbindt met onze wortels, waardoor verhalen een belangrijk onderdeel van ons Indisch erfgoed zijn.

Een even zo belangrijke drijfveer om de Reizende Verhalensalon te organiseren heb ik reeds eerder heb genoemd: mijn overtuiging dat het doorbreken van het Indisch zwijgen en het delen van verhalen en herinneringen ruimte schept voor heling, (h)erkenning en verbinding – binnen en tussen generaties.

Gisteren stond er een verhalensalon gepland bij Residentie Buitenzorg, locatie Almelo. Residentie Buitenzorg is een Indisch familiebedrijf dat in 2005 werd opgericht door Adeline Schiphuis-Piël. De familie biedt verschillende vormen van ouderenzorg aan in Groningen, Drachten, Assen en Almelo, zo lees ik in de Moesson van deze maand die een prachtige reportage maakte van Kerst bij Residentie Buitenzorg.

Zondag bereid ik de verhalensalon voor, maar dan komt de sneeuw en code oranje, die de volgende ochtend verandert in code rood. Geen weer om de lange reis naar het oosten af te leggen, dus bel ik vrijwilliger Peter Jacobs om te zeggen dat we de verhalensalon uit moeten stellen. Hij vindt het jammer, maar is het verder met mij eens.

Aan het eind van de middag belt Peter mij. Hij wil mij graag even verslag doen van de bijzondere middag die hij zojuist heeft afgesloten. ‘Hallo Yvette, ik wil even zeggen dat ik helemaal bevangen ben door jullie vertelproject en door de blogs die je de laatste weken geschreven hebt.

Ik voel helemaal mee met jullie missie, ik ben het er zo mee eens! We moeten verhalen delen met elkaar en onze ouderen koesteren. Daarom doe ik ook dit vrijwilligerswerk hier bij Buitenzorg, we moeten er voor elkaar zijn.’ Ik voel zijn enthousiasme en betrokkenheid door de telefoon heen, het is een fijne energie om te ontvangen. Maar er komt nog meer, hij heeft een verrassing:

Still uit de expo over Pa van der Steur

‘Ook al kon je niet komen, we zijn toch bij elkaar gekomen hoor! En toen we zo bij elkaar zaten, ben ik spontaan een aantal van jouw blogs gaan voorlezen. Er kwamen direct verhalen en herinneringen los, we hebben heel veel met elkaar kunnen delen. Iemand van ons was net als jouw grootvader bij zijn moeder weggehaald en in het kindertehuis van Pa van der Steur gestopt.

Daar had hij ook de oorlog door moeten brengen, totdat de broeders hem na de oorlog meenamen naar Nederland. Een ander van ons was ook alleen komen te staan, nadat zijn ouders gescheiden waren. Hij moest de reis naar Nederland in zijn eentje maken, net als jouw vader en zijn zus de oversteek zonder ouders maakten. En we hebben het natuurlijk over de ontvangst hier in Nederland gehad. Hoe niemand begreep hoe het kwam dat we zo goed Nederlands konden spreken, terwijl sommigen van ons gediscrimineerd werden vanwege onze huidskleur.’

Ik ben verrast en geraakt! De blogs raken klaarblijkelijk iets aan bij mensen, waardoor ze verhalen gaan delen met elkaar – en dan niet alleen rooskleurige tempo doeloe verhalen, maar ook verdrietige en pijnlijke verhalen. Peter vervolgt:

‘Het was een hele bijzondere middag, ik heb uiteindelijk ook mijn eigen verhaal gedeeld. Hoe mijn vader, een Hollandse jongen, in 1946 naar Indië werd gestuurd om mee te vechten in de Politionele Acties en hoe hij naar de soevereiniteitsoverdracht eind 1949 weer terug moest naar Nederland. Mijn moeder wilde niet mee, dus bleven wij achter bij de moeder van mijn moeder. Terwijl mijn oma de Nederlandse nationaliteit behield, koos mijn moeder voor de Indonesische.

Dat ging goed, we kregen regelmatig pakketjes uit Holland toegestuurd, ook met Sinterklaas en Kerst. Totdat Soekarno Nederland min of meer de oorlog verklaarde vanwege het conflict met voormalig Nieuw-Guinea. De Nederlandse scholen gingen dicht en niemand mocht meer Nederlands spreken, terwijl Indonesische vrienden en buren opeens niet meer te vertrouwen waren.

Toen Kennedy in 1962 ingreep en Nieuw-Guinea terug moest worden gegeven aan Indonesië, heeft mijn moeder een request ingediende om alsnog als de Nederlandse nationaliteit te verkrijgen en de overtocht naar Nederland te maken. Uiteindelijk konden we in 1965 naar Nederland vertrekken’.

Ik ben er stil van. Een verhalensalon die geen verhalensalon heet, heeft gewoon doorgang gehad – ook zonder mij. Omdat mijn blogs al voldoende beweging brachten om te vertellen en te delen. Ik voel me verguld, maar ook (h)erkend in mijn missie. Dat wat ik uitdraag, komt klaarblijkelijk aan bij mensen, zelfs wanneer ik er niet bij ben.

Dat is voor mij de kracht van verhalen: ze zetten aan iets in beweging, waardoor er ruimte ontstaat voor verbinding,  heling en (h)erkenning! Bedankt Peter, voor het delen van jouw verhaal!

Ga naar Antara Nusa Campagne

mm

Yvette (1966) werd op Aruba geboren uit een Indische vader en een Nederlandse moeder en woont sinds haar vierde in Nederland. Als schrijver, onderzoeker en docent houdt ze zich al 20 jaar bezig met het verzamelen van levensverhalen van migrantenouderen, waaronder die van Indische Nederlanders. Delen is helen. Dat is de drijfveer waarmee ze levensverhalen zichtbaar maakt in boeken, websites en tentoonstellingen. Wanneer we mensen uitnodigen hun levensverhaal te delen, dan ontstaat er ruimte voor heling en verzoening, vertellers alsnog erkenning vinden voor ervaringen die al te lang genegeerd zijn.
In het verleden werkte Yvette onder andere bij Imagine Identity and Culture in Amsterdam Zuidoost en bij het Indisch Huis in Den Haag. Momenteel werkt zij vanuit haar eigen stichting Zieraad (.https://zieraad.wordpress.com/) aan diverse projecten die te maken hebben met het dekoloniseren van geschiedenis. Zo heeft Zieraad samen met Dana Saxon het lesprogramma Ancestors unKnown Nederland ontwikkeld, dat leerlingen aanmoedigt om op zoek te gaan naar hun voorouders en familiegeschiedenis. Op deze manier krijgen kinderen toegang tot onderbelichte geschiedenissen en hebben ze een belangrijke tool in handen om hun identiteit op een positieve manier te versterken.

Facebook Comments

Tagged with: , , , , ,